VM-logo-pms-pay-off-300x203

De Bode, okt 2006: Door Addo Sprangers

Vrijmetselarij in Nederland bestaat 250 jaar

‘Het geheim kan alleen maar verteld worden aan hem die het kent’

De Vrijmetselarij in Nederland bestaat dit jaar precies 250 jaar. De Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, meestal aangeduid als Orde van Vrijmetselaren, telt verspreid over Nederland zo’n zesduizend leden, verenigd in 165 loges. Ook West-Brabant telt een aantal loges. In Bergen op Zoom zetelt loge l’Inséparable, in Roosendaal de loge Van Aersen Beyeren, in Oosterhout de loge Compass, in Tilburg de loge De Drie Verlichte Torens en Breda kent de loges Het Vrij Geweeten en Geef U Zelf. Onder het motto ‘Ontdek het mysterie van de Vrijmetselarij’ is het jubileumjaar 2006 door de Orde van Vrijmetselaren aangegrepen om de Vrijmetselarij middels een mediacampagne onder de aandacht te brengen van het grote publiek. Hein Slee van loge Het Vrij Geweeten en Jaap de Rooij van loge Geef U Zelf leggen uit wat de Vrijmetselarij voor hen betekent.

Bewuster functioneren in de samenleving en op die manier in het dagelijks leven van meer betekenis zijn voor anderen en jezelf. De Vrijmetselarij kenmerkt zich door een groot gevoel van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Als Vrijmetselaars zijn we op zoek naar wat ons verbindt, zegt Hein Slee. “Niet naar wat ons scheidt. Ook zijn we op zoek naar onszelf en dingen die we aan onszelf kunnen verbeteren. Dit doen we volgens de methodiek van de Vrijmetselarij die in Nederland 250 jaar oud is. Hierbij is sprake van een versmelting van het gebruik van symbolen en daarvoor geschreven ritualen. Dat laatste zie je ook in kerken. Wij hebben ons als vrijmetselaars echter gedistantieerd van politieke- en geloofszaken. Al tref je binnen de loges wel leden van verschillende godsdienstige stromingen.”

 

Levenshouding

Dat de Vrijmetselarij soms verward wordt met religie is niet helemaal verwonderlijk, zegt Jaap de Rooij. “Het lidmaatschap van een vrijmetselaarsloge is een levenshouding, een levensbeschouwing. Je probeert invulling te geven aan hetgeen waarnaar je op zoek bent. Dat doen we via wekelijkse bijeenkomsten, waaraan vaste rituelen zijn gekoppeld. Vrijmetselaarsloges zijn ook inwijdingsgenootschappen. Leden worden ingewijd in drie verschillende graden: leerling, gezel en meester.”

 

Waarheid zoeken

Hiernaast houden wij ons tijdens onze bijeenkomsten bezig met comparities, vervolgt hij. “Hierbij levert een van de leden een werkstuk of lezing op, wat wij bouwstuk noemen. Naar aanleiding hiervan volgt een comparitie. We bespreken dan welke gezichtspunten we bij het aangedragen onderwerp tegenkomen. Vrijmetselaars distantiëren zich overigens van de kreet discussie omdat dit in feite om een woordenwisseling gaat met de bedoeling de ander te overtuigen. Wij toetsen aan de andere mening, zonder hierbij de eigen mening te hoeven opgeven. In sommige geloofsovertuigingen krijg je een dogma opgelegd: je moét iets doen. Vrijmetselaars spiegelen aan hoe en wat een ander denkt. Wij zoeken waarheid, niet dé waarheid.”

 

Gelijkwaardigheid

Het je leren inleven en rekening houden met een ander binnen de vrijmetselaarsloge zorgt voor de ontwikkeling van een eigen houding die je ook in het ‘normale’ leven uitdraagt, weet Jaap de Rooij. “Op basis van de driehoek respect, vertrouwen en verdraagzaamheid. Dat stukje respect is misschien nog wel het moeilijkste deel. Neem je namelijk één zijde van de driehoek weg, dan is er geen sprake meer van gelijkwaardigheid. We noemen ons dan ook wel een broederschap van respect, vertrouwen en verdraagzaamheid. Dat komt ook terug in de licht- en bouwsymboliek die in de Vrijmetselarij wordt gebruikt. Die is uniek ten opzichte van andere levensbeschouwingen.”

 

Ruwe steen

De loges zijn opgezet naar voorbeeld van de vroegere gilden die er een methodiek van kennisoverdracht en verdere groei in het ambacht op nahielden, weet Hein Slee. “Dat systeem is min of meer gekopieerd. De methodiek van groei heeft er voor gezorgd dat de Vrijmetselarij in alle tijden heeft kunnen bestaan. Het was voor mensen altijd interessant genoeg om mee te werken en hiermee aan zichzelf te werken. In de besloten plaatsen van de laatmiddeleeuwse gilden kon iemand zijn mening verkondigen zonder bang te hoeven zijn dat zijn kop er meteen afging. Vrijmetselaars zijn metselaars in speculatieve zin. Wij verbeelden ons zelf een ruwe steen te zijn die moet worden bewerkt tot een zuivere kubiek. Dat kan alleen door de weg hier naartoe te leren kennen. Je bent echter nooit uitgeleerd, je blijft aan jezelf bouwen. Het is een voortdurend proces. De tragiek is dan ook dat het uiteindelijke doel in feite onbereikbaar is.”

 

Genuanceerder luisteren

Jaap de Rooij: “In de huidige maatschappij mag je wel je eigen mening verkondigen, maar de uitwisseling van meningen schort. Vrijmetselaars blijven meningen naast elkaar zetten. Met respect. Binnen het stukje vertrouwen dat de loges bieden kun je jezelf vormen. Je leert hierbij genuanceerder luisteren naar een ander zijn mening. Tijdens de bijeenkomsten in het logegebouw komt ook iedereen aan de beurt om zijn zegje te doen. Dat verloopt heel gedisciplineerd. De vaste rituelen die hierbij worden gehanteerd komen enerzijds voort uit traditie, anderzijds geven ze aan hoe je moet functioneren. De rituele bijeenkomsten laden bij veel leden de accu’s weer op.”

 

Wereldomvattende broederschap

Aangezien de Vrijmetselarij wereldwijd is verbreid, levert dit volgens Jaap de Rooij de nodige internationale contacten op. “Overal waar je komt ben je welkom. Tot in Japan en Zuid-Afrika toe ben ik altijd hartelijk ontvangen door andere vrijmetselaars. Je kunt rustig spreken van een wereldomvattende broederschap. Vriendschap staat hoog in het vaandel. Als vrijmetselaar kun je overal op gelijk niveau en onder gelijke omstandigheden een gesprek voeren. Als je je bij de Vrijmetselarij aansluit en wordt ingewijd, is het voor de rest van je leven. Dat is het leuke van de Vrijmetselarij.”

 

Grote geheim

Aan de Vrijmetselarij is verder niks geheimzinnigs, besluit Jaap de Rooij. “Er zijn genoeg boeken waarin de ritualen beschreven staan. Het geheim van de Vrijmetselarij kan echter alleen maar verteld worden aan hem die het kent. Het grote geheim zit opgesloten in de vriendschap tussen de broeders. Daarin zit ook de verrassing. Je moet het ervaren.”